Bu hatta kaç mm² kablo çekmelisiniz: 1,5 mi, 2,5 mi, yoksa daha kalını mı?
Aşağıdaki araca hattın gücünü (ya da amperini), uzunluğunu ve ne için kullanılacağını girin; önerilen kesiti, sigorta değerini ve gerilim düşümünü hemen göstersin. Her seçimde cevap kendiliğinden güncellenir.
KABLO KESİTİ HESAPLAMA ARACI
1 · HAT
2 · NE İÇİN KULLANILACAK?
3 · YÜKÜ NASIL GİRECEKSİNİZ?
kW Cihazın etiketinde ya da kataloğunda yazar.
4 · HAT UZUNLUĞU (panodan cihaza, tek yön) 20 m
5 · KABLO NASIL ÇEKİLECEK?
Araç, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği'ndeki tabloları ve gerilim düşümü sınırlarını kullanıyor. Sonuç bir ön hesaptır; kablo tipini, ortam sıcaklığını ve döşeme koşullarını en iyi sahada çalışan elektrikçi bilir. Ama "1,5 mi 2,5 mi" tartışmasını sayıya bağlamak için sağlam bir başlangıç.
Şimdi hesabın üç adımını açalım.
Kablo kesiti neye göre seçilir?
Bir kablonun kesiti üç şarta birlikte bakılarak seçilir. Üçünden hangisi en kalın kabloyu istiyorsa o geçerlidir.
- Akım (ısınma): Kablo, hattın çekeceği akımı ısınmadan taşıyabilmelidir. Her kesitin taşıyabileceği bir üst akım vardır.
- Mesafe (gerilim düşümü): Kablo uzadıkça direnci artar, hattın sonundaki cihaza giden gerilim düşer. Uzun hatlarda kesiti akım değil mesafe belirler.
- Yönetmelikteki en küçük kesit: Hesap ne çıkarsa çıksın, bazı hatlar için alt sınır vardır. Priz hattı en az 2,5 mm² olur.
Çoğu kişi yalnız birinci şarta bakar ve "2,5 mm² 20 amper taşır, yeter" der. Kısa bir hatta doğrudur. Ama aynı yük 50 metre öteye taşınınca hesap tamamen değişir.
Adım 1: Akımı bulun (kW'tan ampere)
Cihazın gücü biliniyorsa akım şöyle bulunur:
- • Monofaze (230 V): Akım = Güç (W) ÷ 230
- • Trifaze (400 V): Akım = Güç (W) ÷ (1,73 × 400)
Örnek: 3,5 kW'lık bir cihaz monofaze hatta 3500 ÷ 230 = yaklaşık 15 amper çeker. Aynı güç trifaze hatta 3500 ÷ 692 = yaklaşık 5 amperdir.
Motorlu cihazlarda (pompa, kompresör, klima) hesaba güç katsayısı da girer; etiketinde "cos φ" olarak yazar ve çoğunlukla 0,8–0,9 arasındadır. Akım = Güç ÷ (230 × cos φ). Bu yüzden aynı güçteki bir motor, bir ısıtıcıdan biraz daha fazla akım çeker.
Adım 2: Kesitin taşıyabileceği akıma bakın
Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği, bakır iletkenlerin 25 °C ortamda sürekli taşıyabileceği akımı ve onları koruyacak sigortanın üst sınırını tablo olarak verir. Konut ve iş yerinde en çok kullanılan kesitler için:
| Kesit |
Boru içinde tek damarlı (NYA, NYAF) |
Çok damarlı kablo (NYM, TTR, NYY) |
Sigorta üst sınırı (tek damarlı / çok damarlı) |
| 1,5 mm² |
16 A |
20 A |
16 A / 20 A |
| 2,5 mm² |
21 A |
27 A |
20 A / 25 A |
| 4 mm² |
27 A |
36 A |
25 A / 35 A |
| 6 mm² |
35 A |
47 A |
35 A / 50 A |
| 10 mm² |
48 A |
65 A |
50 A / 63 A |
| 16 mm² |
65 A |
87 A |
63 A / 80 A |
| 25 mm² |
88 A |
115 A |
80 A / 100 A |
| 35 mm² |
110 A |
143 A |
100 A / 125 A |
Tablodaki "sigorta üst sınırı", o kabloyu koruyabilecek en büyük sigortadır. Uygulamada genellikle bir alt kademe seçilir: aydınlatma hattında 1,5 mm² için 10 A, priz hattında 2,5 mm² için 16 A sigorta en yaygın eşleşmedir. Sigortanın görevi kabloyu korumaktır; kabloya göre büyük seçilen sigorta, kablo ısınırken atmaz.
Ortam 25 °C'nin üstündeyse (çatı arası, kazan dairesi, güneş alan dış cephe) ya da çok sayıda kablo aynı boruda ve kanalda yan yana gidiyorsa taşınabilecek akım düşer. Bu durumlarda bir üst kesite çıkmak doğru olur.
Adım 3: Mesafeyi hesaba katın (gerilim düşümü)
Akım kablo boyunca ilerlerken kablonun direnci yüzünden gerilimin bir kısmı yolda kalır. Yönetmelik, bina girişinden tüketiciye kadar olan bu kaybı sınırlar:
- • Aydınlatma ve priz hatlarında en fazla %1,5
- • Motor hatlarında en fazla %3
Gerekli kesit şu formülle bulunur (bakır için iletkenlik katsayısı 56 alınır):
- • Monofaze: Kesit (mm²) = 200 × Uzunluk (m) × Güç (W) ÷ (56 × %e × 230²)
- • Trifaze: Kesit (mm²) = 100 × Uzunluk (m) × Güç (W) ÷ (56 × %e × 400²)
Burada uzunluk, panodan cihaza tek yön mesafedir; monofaze formüldeki 200 sayısı gidiş ve dönüşü zaten hesaba katar.
Bu formül neden önemli, bir örnekle görelim. 3,5 kW'lık bir cihaz monofaze hatta:
- • 10 metrede 2,5 mm² yeter; burada kesiti priz hattı için yönetmelikteki en küçük değer belirler.
- • 25 metrede 4 mm² gerekir.
- • 50 metrede 10 mm² gerekir.
- • 80 metrede 16 mm²'ye çıkar.
Yük aynı, sigorta aynı; değişen yalnız mesafe. Bahçe aydınlatması, müstakil evde garaj hattı, atölyenin uzak köşesindeki makine ya da bina dışındaki bir pompa için hesabı mutlaka mesafeyle yapın. Gerilim düşümü yüksek olan hatta motorlar zorlanarak çalışır, ışık zayıflar, elektronik cihazlar sorun çıkarır.
Ev tesisatında hangi hatta kaç mm²?
Yönetmelikteki en küçük kesitler ve sahadaki yaygın uygulama:
- • Aydınlatma sortisi (buattan lambaya): en az 1,5 mm²
- • Aydınlatma linyesi (panodan buata): en az 2,5 mm²
- • Priz linyesi ve sortisi: en az 2,5 mm²
- • Kolon hattı (sayaçtan daire panosuna): en az 4 mm²; dairenin gücüne ve mesafeye göre çoğunlukla daha kalın
Konutta en az iki aydınlatma linyesi bulunması da yönetmelik şartıdır. Fırın, ocak, klima, termosifon ve araç şarj cihazı gibi yüksek güçlü cihazlar için ayrı hat çekilir ve kesit o cihazın gücüne göre yukarıdaki araçla hesaplanır.
Tek damarlı kablo seçeneklerinden Alves 1,5 mm² NYA aydınlatma sortileri, Alves 2,5 mm² NYA priz ve aydınlatma linyeleri için kullanılır. Koruma (topraklama) iletkeni sarı-yeşil renklidir; esnek ve pano içinde kolay döşenen Öznur NYAF 1x2,5 mm² sarı-yeşil bu iş içindir. Bütün kesit ve renkler NYA kablolar, NYAF kablolar ve NYM kablolar kategorilerinde.
Bina besleme kablosu kaçlık olmalı?
Sahada en sık sorulan sorulardan biri ama tek bir cevabı yok, çünkü üç şeye bağlı:
- Binanın toplam gücü: Dairelerin kurulu güçleri toplanır ve hepsinin aynı anda tam yükte çalışmayacağı hesaba katılır. Yönetmelik bunun için eş zamanlılık katsayıları verir.
- Mesafe: Bina bağlantı kutusundan ana panoya ve oradan sayaçlara kadar olan uzunluk.
- Döşeme şekli: Toprak altında mı, kanalda mı, açıkta mı; kaç kablo yan yana.
Bu hesap bina projesinin parçasıdır ve elektrik proje müellifi tarafından yapılır. Yukarıdaki araca binanın toplam akımını ve mesafeyi girerseniz kabaca bir fikir alırsınız; ama son kesit, kısa devre hesabıyla birlikte projede belirlenir.
Jeneratör kablosu nasıl hesaplanır?
Jeneratörden panoya giden kablo da aynı mantıkla hesaplanır:
- Jeneratörün anma akımını etiketinden alın. Etikette kVA yazıyorsa trifaze için akım = kVA × 1000 ÷ (1,73 × 400).
- Bu akımı taşıyacak kesiti tablodan bulun.
- Jeneratör ile pano arasındaki mesafeyi gerilim düşümü formülüne koyun.
Jeneratörü binadan uzağa (gürültü ve egzoz yüzünden) koymak yaygındır; bu yüzden jeneratör hatlarında kesiti çoğu zaman mesafe belirler.
Kablo maliyeti nasıl hesaplanır?
Ev tesisatında kablo metrajı çıkarırken:
- • Her hattın güzergâh uzunluğunu ölçün (duvar içinden, tavandan, köşeleri dolaşarak).
- • Bunu iletken sayısıyla çarpın: tek damarlı kabloyla çekilen monofaze bir hatta faz, nötr ve koruma iletkeni olmak üzere üç kablo gider.
- • Buat ve pano bağlantıları için %10–15 pay ekleyin.
Örneğin panodan 18 metre uzaktaki bir priz hattı için 18 × 3 = 54 metre, payla birlikte yaklaşık 60 metre 2,5 mm² kablo gerekir: 20'şer metre kahverengi, mavi ve sarı-yeşil. Toplam metrajı kesit ve renge göre gruplayın; proje ve toplu alımlarda bizden teklif alabilirsiniz.
Doğru bilinen yanlışlar
"Kalın kablo her zaman daha iyidir"
Teknik olarak kalın kablo ısınmaz ama gereğinden kalın kablo boşa maliyettir, boruya sığmaz ve prizlerin, anahtarların bağlantı klemenslerine oturmaz. Doğru kesit, hesabın verdiği kesittir.
"2,5 mm² kabloya 25 A sigorta takılır"
Boru içinde tek damarlı 2,5 mm² için yönetmelikteki sigorta üst sınırı 20 A'dir; uygulamada 16 A kullanılır. Kabloya göre büyük sigorta, aşırı yükte kablo ısınırken atmaz. Sigorta seçimini kaçak akım rölesi neden atar yazımızda da anlattık.
"Kısa hat, kesit önemli değil"
Kısa hatta mesafe sorun olmaz ama akım yine kabloyu ısıtır. 1,5 mm² kabloya 3 kW'lık bir ısıtıcı bağlamak kısa hatta da kabloyu sınırında çalıştırır.
"Uzun hatta kablo kalınlaştırmak yerine sigortayı büyütürüm"
Sigorta gerilim düşümünü çözmez; sadece kablonun korunmasını bozar. Mesafeden kaynaklanan sorun yalnız kesiti büyüterek çözülür.
"Alüminyum kablo bakırla aynı hesapla seçilir"
Alüminyumun iletkenliği bakırdan düşüktür; aynı akım için daha büyük kesit gerekir ve bağlantı için özel pabuçlar kullanılır. Yukarıdaki hesaplar bakır içindir.
Müşterilerimizin en çok sorduğu sorular
"Klima hattı kaç mm² olmalı?"
Klimanın gücüne ve panoya uzaklığına bağlı. Ev tipi 9.000–12.000 BTU klimalar için kısa hatta 2,5 mm² çoğunlukla yeterlidir; 18.000 BTU ve üstünde ya da uzun hatta 4 mm²'ye çıkılabilir. Klimanın etiketindeki akımı ve hattın uzunluğunu araca "Motor, pompa, kompresör" seçerek girin.
"Fırın ve ocak için kaç mm² kablo?"
Ankastre fırınlar çoğunlukla 2,5 mm²'lik ayrı bir hatla beslenir. Set üstü elektrikli ocaklar daha güçlüdür; gücü 7 kW civarında olanlar için çoğu zaman 6 mm² gerekir. Kesin değer cihazın kurulum kılavuzunda yazar.
"Kablo kesiti hesaplama programı ya da Excel var mı?"
Bu yazının başındaki araç tam olarak bunu yapıyor: akım, sigorta, gerilim düşümü ve en küçük kesit şartını birlikte değerlendirip sonucu veriyor. Kurulum ve indirme gerektirmez, telefonda da çalışır.
"kW ile kablo kesiti nasıl hesaplanır?"
Önce gücü akıma çevirin (monofazede W ÷ 230, trifazede W ÷ 692), sonra akımı tablodaki kesitlerle karşılaştırın, en son mesafeye göre gerilim düşümünü kontrol edin. Araçta "Güç (kW)" seçeneği bu üç adımı birlikte yapar.
Toparlarsak
Kablo kesitini üç şart birlikte belirler: akım, mesafe ve yönetmelikteki en küçük kesit. Hangisi daha kalın kablo istiyorsa o geçerlidir.
Kısa hatta kesiti akım, uzun hatta mesafe belirler. 3,5 kW'lık aynı yük 10 metrede 2,5 mm², 50 metrede 10 mm² ister.
Sigorta kabloya göre seçilir: 1,5 mm² için 10 A, 2,5 mm² için 16 A en yaygın eşleşmedir.
Büyük hatlar projeyle belirlenir; yukarıdaki araç ön hesap ve kontrol içindir. Bütün kablolar kablolar kategorimizde.
İlginizi çekebilecek blog yazıları
Kategoriler